Η (αν)ορθόδοξη ιστορία του "Εκκλησία Channel"

του Αποστόλη Λάλου

Είναι γεγονός ότι η Εκκλησία της Ελλάδος ήθελε – και ένα μέρος της ακόμα θέλει – την κατά το δυνατόν μεγαλύτερη προβολή της από τα ΜΜΕ. Αυτό σημαίνει, σε κάποιον βαθμό, και την ενεργοποίηση δικών της Μέσων Ενημέρωσης. Ωστόσο, η ιστορία έχει αποδείξει ότι η δημιουργία ενός ραδιοφωνικού σταθμού, σε σχέση με τη δημιουργία ενός αντίστοιχου τηλεοπτικού, ήταν έργο ευκολότερο στο να γίνει.

Η προσπάθεια δημιουργίας στην πράξη ενός πανελλαδικής εμβέλειας «Εκκλησία Channel» έλαβε χώρα κατά την θητεία του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος Χριστόδουλου, το 2000 – αν και είχε υπάρξει νωρίτερα μία αντίστοιχη σκέψη από τον Μητροπολίτη Πειραιώς Σεραφείμ. Το όλο πλάνο βρέθηκε αντιμέτωπο με συμφέροντα των ίδιων των εκκλησιαστικών αρχόντων, με την επίκληση πολιτικών, οικονομικών και αδειοδοτικών δυσχερειών, με αποτέλεσμα να έχει περάσει πια «στα ψιλά γράμματα» της Ιστορίας των ΜΜΕ στην Ελλάδα.

Η όλη υπόθεση ενδεχομένως να μην είχε κάποιο ενδιαφέρον αν δεν είχε μείνει πίσω μία συγκεκριμένη εκκρεμότητα: δόθηκαν κάποιες δωρεές από πιστούς, και πρόκειται για εκατοντάδες εκατομμυρίων δραχμών (στην πορεία έγιναν ευρώ) από το 2000 ως το 2005. Τουλάχιστον 440 εκατομμύρια δραχμές, ή 1.291.269 ευρώ και κάτι ψιλά, και αυτά είναι όσα μπορούμε να γνωρίζουμε.

(φώτο: από τη δοκιμή της ισοτιμίας του ποσού των δωρεών που γνωρίζουμε ότι έλαβε η Αρχιεπισκοπή Αθηνών και πάσης Ελλάδος, για την ίδρυση και λειτουργία τηλεοπτικού σταθμού. Μπορείτε να δοκιμάσετε κι εσείς τον έλεγχο ισοτιμίας από δραχμές σε ευρώ, μέσω της ιστοσελίδας www.xe.com)

Ας πάρουμε, όμως, τα πράγματα από την αρχή.

Η πρώτη δράση

(το σχετικό ρεπορτάζ της εφημερίδας «Ελεύθερος Τύπος», όπως διασώζεται σήμερα από το in.gr)

Σε ρεπορτάζ που δημοσίευσε στις αρχές Αυγούστου του 2000 ο «Ελεύθερος Τύπος», επιτροπή της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου, με προεξάρχοντα τον Μητροπολίτη Δημητριάδος και Αλμυρού Ιγνάτιο (!), κατέθεσε στον τότε Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο οικονομοτεχνική μελέτη βάσει της οποίας προκρίνονταν ως λύσεις για την εκπομπή του τηλεοπτικού σταθμού της Εκκλησίας της Ελλάδος οι εξής δύο:

α) η ενοικίαση ωρών σε κανάλι που να εκπέμπει δορυφορικά, με στόχο την παγκόσμια εμβέλεια του προγράμματος

β) η μερική ή ολική αγορά ενός υπάρχοντα σταθμού, περιφερειακής εμβέλειας και με έδρα στην Αττική. Υπήρχε η σκέψη για τον σταθμό αυτόν, ότι η άδεια εκπομπής του θα μετατρεπόταν σε πανελλαδικής εμβέλειας, λόγω της κάλυψης που θα προσέφερε η αιγίδα της Εκκλησίας.

Η ομάδα εργασίας

(φώτο: το σχετικό ρεπορτάζ από την εφημερίδα «Το Βήμα»)

Για την υλοποίηση αυτού του σκοπού, όπως προκύπτει εύλογα, έπρεπε να συγκροτηθεί μία ομάδα εργασίας. Αυτήν θα έπρεπε να την αποτελούσαν προσωπικότητες τόσο εντός, όσο και εκτός των εκκλησιαστικών κύκλων – τουλάχιστον της άμεσης επιρροής από την Αρχιεπισκοπή.

(φώτο: τα μέλη της ομάδας εργασίας, πλην του Αρχιμανδρίτου Κ. Παπανικολάου, με τη σειρά που αναφέρονται και στην παρακάτω παράγραφο)

Από τα δεδομένα του ρεπορτάζ, την Ιεραρχία εκπροσωπούσαν ο Μητροπολίτης Δημητριάδος Ιγνάτιος και ο Αρχιμανδρίτης Κωνσταντίνος Παπανικολάου, ενώ το σώμα συναποτελούσαν ο Βασίλης Γιούλτσης, τότε Καθηγητής Θεολογίας στο ΑΠΘ, οι δημοσιογράφοι Τάσος Παπαδόπουλος και Πάνος Παναγιωτόπουλος και οι σκηνοθέτες Μεγακλής Βιντιάδης και Τάσος Μπιρσίμ.

Ο σκοπός ήταν ιερός;

Αν κρατήσουμε την εισήγηση που είχε εκφωνήσει στις 6.10.2005 ενώπιον της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδας ο νυν Αρχιεπίσκοπος (τότε Μητροπολίτης Θηβών και Λεβαδείας) Ιερώνυμος, ως προς τον σκοπό, θα βγάλουμε σίγουρα ένα συγκεκριμένο, στρωτό συμπέρασμα: ότι η ίδρυση τηλεοπτικού σταθμού της Εκκλησίας, με τη μέγιστη δυνατή κάλυψη, θα συνέβαλε καθοριστικά στην προβολή των επίσημων φιλανθρωπικών και επιμορφωτικών δραστηριοτήτων της.

(φώτο: το σχετικό απόσπασμα, από την εισήγηση του τότε Μητροπολίτη Ιερωνύμου, 6 Οκτωβρίου 2005. Πηγή: ecclesiagreece.gr)

Αν συσχετίσουμε, όμως, την εμπλοκή του επιχειρηματία Παναγιώτη Δρακόπουλου με τον υπό ίδρυση σταθμό, ενδεχομένως αυτό να διαλύσει την αθωότητα με την οποία αντιμετωπίζουμε το «Εκκλησία Channel».

Ο Δρακόπουλος είχε οριστεί από τον μακαριστό Χριστόδουλο διοικητικό στέλεχος της Επικοινωνιακής και Μορφωτικής Υπηρεσίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, το 2002 βρισκόταν ήδη σε αυτή τη θέση. Και μάλιστα, είχε αναλάβει προσωπικά τη διαχείριση του ηλεκτρονικού διαλόγου πιστών – Εκκλησίας, με τη δημιουργία του newsletter «Ecclesia Report» και την ενεργή παρουσία στο διαδίκτυο μέσω της ιστοσελίδας www.ecclesia.gr.

(φώτο: σχετικό απόσπασμα από το ρεπορτάζ του «Ιού» στην εφημερίδα «Ελευθεροτυπία», 19-05-2002. Το πλήρες μπορείτε να το διαβάσετε, πατώντας ΕΔΩ)

Γιατί, όμως, θεωρείται τόσο προβληματική η εμπλοκή Δρακόπουλου με τις επικοινωνιακές υπηρεσίες της Εκκλησίας της Ελλάδος, άρα και με τον εκκολαπτόμενο τηλεοπτικό σταθμό;

(φώτο: η επίσημη διακήρυξη του οργανισμού «Pro Europa»)

Μερικά χρόνια πριν, το 1999, ο οργανισμός «Pro Europa», τον οποίον συντόνιζε ως τον θάνατό του, είχε αναλάβει τη δημιουργία της πιστωτικής κάρτας «Αγαπώ τα παιδιά – Mastercard» (σε συνεργασία με την Εθνική Τράπεζα και την Εκκλησία της Ελλάδος). Για το πού κατέληξαν τα χρήματα από τις αγορές των καρτών αυτών δεν υπήρξε η προσδοκώμενη διαφάνεια από την Εθνική Τράπεζα και την Pro Europa, όπως διαβάζουμε και στο ρεπορτάζ της ομάδας του «Ιού» στις 19 Μαΐου 2002. Αντιθέτως, οι φορείς αυτοί αρνήθηκαν να απαντήσουν στις σχετικές ερωτήσεις των δημοσιογράφων ή να εισφέρουν κάποιο στοιχείο.

Και στο ίδιο ρεπορτάζ βρίσκουμε στοιχεία για το γεγονός ότι η οργάνωση του Π. Δρακόπουλου αθετούσε τακτικά τις υποχρεώσεις της έναντι των υπαλλήλων της, υπερτιμολογούσε τις υπηρεσίες που προσέφερε και ζητούσε πληρωμή για υπηρεσίες που είχε συμφωνηθεί να είναι δωρεάν. Αυτά, όμως, δεν απέτρεψαν τον τότε Αρχιεπίσκοπο από το να εντάξει τον εκλεκτό του, Δρακόπουλο, στην ομάδα που θα αναλάμβανε τον συντονισμό (και) του τηλεοπτικού σταθμού της Εκκλησίας…

Πού πήγαν τα λεφτά;

Φτάνοντας, λοιπόν, στο 2005 και με το εκκλησιαστικό κανάλι πανελλαδικής εμβέλειας να είναι ακόμα στα σκαριά, άρχισαν να υπάρχουν αμφιβολίες και αρκετά δυσδιάκριτα σημεία ως προς τη ροή του χρήματος από τις δωρεές που έγιναν προς την Αρχιεπισκοπή γι’ αυτόν τον σκοπό.

Ειδικά αν σκεφτεί κανείς την δωρεά μίας μόνο ευκατάστατης πιστής στις 2 Μαρτίου του 2000, που άγγιξε το δυσθεώρητο ύψος των 100 εκατομμυρίων δραχμών, όπως διαβάζουμε στο ρεπορτάζ του δημοσιογράφου Πέτρου Παπαβασιλείου από το «Έθνος της Κυριακής» (30-10-2005, σ. 36).

Κι αφού το ποίμνιο δεν ήξερε τι συνέβαινε με τα χρήματα που διέθετε στην Εκκλησία υπέρ τηλεοράσεως, θα ήξεραν έστω οι Μητροπολίτες... Όχι απαραίτητα! Τα έσοδα (φέρεται να) κατέληγαν στα ταμεία της Αρχιεπισκοπής Αθηνών και να μην περνάνε από τον έλεγχο της Ιεράς Συνόδου, ενώ και ο Χριστόδουλος από πλευράς του δεν προέβαινε σε συγκεκριμένες δηλώσεις για το θέμα, παρά μόνο αναφερόταν με γενικόλογο τρόπο μέσω εισηγήσεών του ως και τα τέλη Οκτωβρίου του 2005. Οπότε και απέσυρε την πρότασή του για τη δημιουργία του νέου σταθμού.

(φώτο: το κύριο ρεπορτάζ του Πέτρου Παπαβασιλείου, σχετικά με τις εξελίξεις στην υπόθεση του «Εκκλησία Channel». Έθνος της Κυριακής, 30-10-2005, σ. 36)

Τα ιερά και… συμφέροντα

Αλλά ας βάλουμε για λίγο το οικονομικό ζήτημα στην άκρη, για να δούμε κάτι εξίσου ενδιαφέρον. Θα παρατηρήσατε, όταν έγραψα για τον Δημητριάδος Ιγνάτιο στην αρχή, ένα θαυμαστικό σε ειρωνική παρένθεση. Η επιλογή δεν ήταν τυχαία, καθώς ήταν από εκείνους που φέρονται να έβαζαν προσκόμματα στο εγχείρημα. Γιατί, όμως;

Κατά το προαναφερθέν ρεπορτάζ του Π. Παπαβασιλείου, ο π. Ιγνάτιος προέβαλλε καθ’ όλο το διάστημα μετά το 2000 τις ενστάσεις του σχετικά με τη σκοπιμότητα της ίδρυσης αυτού του σταθμού. Οι ιεράρχες που τον κατηγορούσαν ανίχνευαν σε αυτή τη στάση την ύπαρξη της εκπομπής «Αρχονταρίκι», που εκείνος διατηρούσε και παρουσίαζε κάθε Κυριακή πρωί στην ΕΤ1 – και που δεν ήθελε να απωλέσει.

(πηγή βίντεο: Ιερά Μητρόπολη Δημητριάδος/YouTube)

Ωστόσο, στο ίδιο ρεπορτάζ, παρουσιάζεται και μία άλλη σκοπιά των συμφερόντων γύρω από το «Εκκλησία Channel»: εκείνοι που λειτουργούσαν ως θερμοί υποστηρικτές του εγχειρήματος, και μάλιστα αναλάμβαναν προσωπικά τη συγκέντρωση εσόδων για τη λειτουργία του σταθμού.

Όπως ακριβώς ίσχυσε στην περίπτωση του Μητροπολίτη πρώην Αττικής, Παντελεήμονα, για τον οποίον λεγόταν ότι η οικονομική «μεσιτεία» του στον Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο δεν ήταν «αθώα»: ότι έκρυβε, στην πραγματικότητα, μία προσπάθεια του εκλιπόντος να αντιμετωπιστεί με επιείκεια ως προς τις κατηγορίες για σεξουαλικές επαφές με αγόρια.

(το βίντεο προέρχεται από την εκπομπή «Το Εξπρές του Μεσονυχτίου», του Σπύρου Καρατζαφέρη - Extra 3, 2008. Πηγή βίντεο: ARXEION)

Όνειρο απατηλό

Κατά καιρούς, από τον θάνατο του Χριστόδουλου (2008) ως και το 2018, το θέμα της ίδρυσης εκκλησιαστικού καναλιού ευρείας γεωγραφικής εμβέλειας επανερχόταν στις συζητήσεις. Κυρίως, όμως, ως σκέψη και λιγότερο ως ολοκληρωμένο πλάνο.

Το 2010, από το ρεπορτάζ της Μαρίας Αντωνιάδου (νυν Προέδρου της ΕΣΗΕΑ) στο «Βήμα», διαβάζουμε ότι ο Μητροπολίτης Σερρών και Νιγρίτας Θεολόγος επανέφερε το θέμα ενώπιον της Ιεράς Συνόδου, ωστόσο η πρότασή του «πάγωσε» λόγω υψηλού οικονομικού κόστους.

Το 2012, η Εκκλησία της Ελλάδος είχε βρεθεί πολύ κοντά σε συμφωνία με το εκκλησιαστικό κανάλι 4Ε της Βορείου Ελλάδος, για απόκτηση σταθερής τηλεοπτικής παρουσίας μέσω εξαγοράς τηλεοπτικού χρόνου κι όχι ολόκληρου του σταθμού.

(φώτο: απόσπασμα από το ρεπορτάζ του in.gr, 3-10-2012. Το πλήρες, διαβάστε το πατώντας ΕΔΩ)

Τέλος, το 2018 ο τότε Μητροπολίτης Λαγκαδά, Λήτης και Ρεντίνης Ιωάννης είχε δηλώσει ενώπιον της Ιεράς Συνόδου ότι η Εκκλησία πρέπει να εξασφαλίσει το συντομότερο δυνατόν την παρουσία της σε ραδιόφωνο, τηλεόραση και διαδίκτυο. Ο Μητροπολίτης Ναυπάκτου Ιερόθεος, ως εκπρόσωπος Τύπου τότε της ΔΙΣ, είχε επαναφέρει τη λύση της συνεργασίας με το κανάλι 4Ε, ωστόσο το πρόβλημα εμφανιζόταν αυτή τη φορά στο κομμάτι της αδειοδότησης.  

(φώτο: το πρόβλημα της ενδεχόμενης αδειοδότησης του τηλεοπτικού σταθμού της Εκκλησίας της Ελλάδος, όπως αναπτύχθηκε σε ρεπορτάζ της εφημερίδας «Κιβωτός της Ορθοδοξίας». Το πλήρες μπορείτε να το διαβάσετε πατώντας ΕΔΩ)

Κάπως έτσι, ακόμα και σήμερα, η δημιουργία ενός καναλιού πανελλαδικής εμβέλειας από την Εκκλησία της Ελλάδος παραμένει ακόμα και σήμερα στα χαρτιά, και η τύχη των προσδοκιών που είχαν και των δωρεών που πραγματοποίησαν οι πιστοί «για την τηλεόραση» ακόμα αγνοείται. Και από ένστικτο θα πω ότι θα συνεχίσει να αγνοείται, τουλάχιστον επίσημα. 

(πηγή αρχικής φωτογραφίας: BAI TV - Εκκλησία, Πολιτισμός, Ελλάδα/Facebook)